Josse de Voogd

Josse de Voogd

Functie:
Ruimte, politiek en samenleving. Onderzoeker & publicist. Bezig met boek 'Gelaagd land'.

Inleiding:

Fietsen, op allerlei manieren raakt het aan sociale en politieke verschillen en scheidslijnen. Als onderzoeker kijk ik naar cijfers, naar kaarten, en fiets en kijk veel rond. Zo bezocht ik alle gemeenten van het land. Het fietscongres is in Houten. Houten, fietshoofdstad, het hoogste dat de mensheid heeft bereikt, grap ik wel eens. Kijk naar de kaart met fietsgebruik. In Houten ligt het veel hoger dan iets verderop, in Nieuwegein. Ook een groeikern, maar met een andere opbouw, en een andere bevolkingssamenstelling. En kijk naar de andere verschillen tussen de gemeenten. Houten liberaal, progressief en christelijk. Nieuwegein meer richting PVV en SP, en lagere opkomsten bij verkiezingen, en meer pijnstillergebruik, en meer overgewicht.

Jaren terug schreef ik het boek 'Bakfietsen en rolluiken'. Het viel op hoeveel bakfietsen er rond reden in de GroenLinks wijken van Nijmegen. Maar hoe verder je westwaarts fietst, richting de PVV-wijken, hoe minder bakfietsen, hoe minder fietsen überhaupt, en hoe meer rolluiken. De compacte stad maakt plaats voor bedrijventerreinen, hoge viaducten over kanalen, stoplichten, verkeerspleinen en naar binnen gekeerde woonerven. De buitenwijken zijn gebouwd op de auto. Met een winkelcentrum waar je goedkoop parkeert. De binnenstad, dat is maar lastig allemaal met de auto. De autoluwe GroenLinks stad is een paradijs, de stad wordt steeds mooier en veiliger. Maar het betekent ook dat de stad minder toegankelijk wordt voor mensen uit de buitenwijken die op de auto zijn gericht. Daar gaat je GroenLinks ideaal van de inclusieve stad. In Utrecht willen ze minder auto's in de Kanaalstraat in Lombok. Het geliefde multiculturele imago verdwijnt dan waarschijnlijk mee. En het vele gefiets maakt Nederland uniek in de wereld. Maar het leidt ook tot minder draagvlak voor stedelijk OV. Ook mobiliteit is een onderdeel van segregatie. Men kiest andere plekken en andere vervoermiddelen. Kijkt daardoor op een andere manier naar het land, want men komt op andere plekken. De fietsstad, de autostad, de OV-stad. Deels zijn het vrijwillige keuzes. Suburbaan, met de auto voor de deur, of hoogstedelijk, met fiets, trein en deelauto. Maar er is ook een groep die weinig te kiezen heeft. De lagere klassen. En met het populairder worden van de centrale steden verschuiven die groepen van centrale oude wijken naar de suburbs. Nieuwegein, Spijkenisse. Hier is het waken voor vervoersarmoede. Door gebrek aan vervoer, omdat het er weinig beschikbaar is, of omdat er geen geld voor is, worden kansen beperkt. Vooral in gebieden met veel mensen met een migratieachtergrond en veel PVV-ers wordt minder gefietst. De woonplek doet er toe. Maar waarschijnlijk ook cultuur en leefstijl. Niet voor elke groep lijkt de fiets een hip statussymbool.

Terug naar de kaart van heel Nederland met het fietsgebruik. Even door de oogharen. Wat is er te zien. Veel fietsgebruik onder de hogeropgeleiden in de D66 en GroenLinks gebieden. Utrecht, Houten, Bunnik. De steden, en wat ik noem, de 'bakfietsoverloop' naar de betere randgemeenten. (al lijkt de bakfiets wel steeds normaler te worden in allerlei verschillende gebieden). En in plattelandsgebieden met een sterke sociale samenhang. Vooral in het midden, oosten en noorden van het land. Zeg maar met Zwolle als epicentrum. In het zuiden ligt het fietsgebruik lager. De Tachtigjarige oorlog, we zien die scheidslijn nog altijd terug in de meest uiteenlopende factoren. In het uiterste zuiden van Limburg zijn hoge heuvels. Ook daar een lager fietsgebruik naar Nederlandse maatstaven. Maar steek je vanuit België of Duitsland de grens over, dan valt juist het vele gefiets op. Opleidingsniveau, calvinisme, burgerschap, landschap, het lijkt allemaal te raken aan fietsgedrag.

Social Media

Linkedin   Twitter   

« Naar het overzicht

Terug naar boven